Co zrobić, gdy staw zarasta trzciną i rzęsą

18 listopada 2026

Zarastanie stawu da się zatrzymać tylko wtedy, gdy usunie się jego przyczynę: płycizny i osad bogaty w składniki odżywcze. Trzcinę kosi się nisko, najlepiej pod lustrem wody, a trwale usuwa razem z kłączami i mułem koparką. Rzęsę zbiera się z powierzchni siatką. Bez ograniczenia dopływu nawozów i liści rośliny szybko wracają.

Dlaczego zarastanie stawu przyspiesza z roku na rok

Rośliny wodne potrzebują światła, płytkiej wody i składników odżywczych. Stary, zamulony staw daje im wszystko naraz. Muł wypłyca dno, a przy tym magazynuje azot i fosfor, które co roku zasilają kolejne pokolenie roślin.

Do tego dochodzą źródła z zewnątrz: nawozy spływające z pól i trawników, liście z drzew przy brzegu, resztki paszy dla ryb. Każda obumarła roślina opada na dno i dokłada osadu, więc zarastanie stawu samo się napędza.

Dlatego przy mocno zarośniętym stawie samo koszenie nie wystarczy. Potrzebne jest odmulanie stawu połączone z usunięciem kłączy i pogłębieniem płycizn.

Trzcina, pałka, rzęsa czy glony: co właściwie rośnie w stawie

Roślina Gdzie rośnie Jak się rozrasta Jak usuwać
Trzcina Płycizny i brzegi Kłączami w mule Koszenie pod wodą, wybranie kłączy z mułem
Pałka Płycizny, mulisty brzeg Kłączami i nasionami Wyrywanie młodych roślin, wybranie kłączy
Rzęsa Powierzchnia spokojnej wody Bardzo szybko tworzy nowe listki Częste zbieranie siatką
Glony nitkowate Toń i płycizny w ciepłej wodzie Przy nadmiarze składników odżywczych Wyciąganie grabiami, mniej nawozów w wodzie

Rzęsa jest dobrym wskaźnikiem stanu wody. Masowo pojawia się tam, gdzie woda jest spokojna i bogata w składniki odżywcze, więc jej obecność mówi więcej o dopływie nawozów i ilości mułu niż o samej roślinie.

Jak usunąć trzcinę, żeby nie wróciła po roku

Trzcina rozrasta się kłączami, czyli podziemnymi pędami, które przerastają muł przy brzegu. Koszenie nad wodą tylko ją przycina, a z kłączy co roku wyrastają nowe pędy.

Koszenie pod lustrem wody

Lepszy efekt daje koszenie poniżej lustra wody w drugiej połowie lata. Ścięte łodygi zalewa woda i do kłączy dociera mniej powietrza, więc trzcina zwykle słabiej odrasta. Zabieg trzeba powtarzać przez kilka sezonów.

Wybranie kłączy razem z mułem

Trwałe rozwiązanie to wybranie kłączy razem z osadem, w którym rosną. Koparka z długim ramieniem robi to z brzegu, bez wchodzenia w grząski pas trzcinowiska. Przy okazji pogłębia się płycizny, bo na głębszej wodzie trzcina nie ma warunków do wzrostu.

Koparka z długim ramieniem pracuje przy stawie zarośniętym trzciną

Ściętą trzcinę i wybrane kłącza wywozi się albo odkłada z dala od brzegu. Pozostawione w wodzie gniją i oddają składniki odżywcze z powrotem do stawu. Różne sposoby wybierania osadu porównujemy we wpisie o tym, jakie są metody odmulania stawu.

Rzęsa na całej powierzchni: co działa, a co nie

Rzęsę zbiera się siatką albo grabiami z pływakiem, najlepiej przy brzegu, do którego spycha ją wiatr. Zbieranie musi być częste, bo pozostawione listki w ciepłe tygodnie szybko znów pokrywają wodę.

Rzęsa nie lubi ruchu wody. W stawach z przepływem albo z pracującym napowietrzaczem rośnie zwykle słabiej niż w wodzie zupełnie stojącej.

Środki chemiczne zostawiamy poza tym poradnikiem. Martwa rzęsa i tak opada na dno, rozkłada się, zużywa tlen i dokłada mułu, więc problem wraca w kolejnym sezonie. Zebraną rzęsę można natomiast dodać do kompostu.

Ile roślin zostawić i jak odciąć im pożywkę

Celem nie jest staw bez roślin. Pas trzciny lub innych roślin przy części brzegu zatrzymuje zawiesinę, chroni skarpę przed rozmywaniem i daje schronienie rybom, płazom i ptakom. Zostawia się go tam, gdzie nie przeszkadza w korzystaniu ze stawu.

Żeby rośliny nie wchodziły dalej, trzeba ograniczyć to, co je karmi: nawozy z pól i trawników, liście, resztki paszy. Te same działania wydłużają przerwy między odmulaniami, a opisujemy je szerzej we wpisie o tym, jak często czyścić staw.

Jeśli staw zasila rów prowadzący spod pól, warto zadbać i o niego, bo zamulony rów niesie do stawu zarówno ziemię, jak i nawozy. Tym zajmuje się czyszczenie rowów melioracyjnych.

Czy na usuwanie roślin ze stawu potrzebne jest zgłoszenie

Na samo usuwanie roślin zwykle nie. Prawo wodne stanowi, że wycinanie roślin z wód lub brzegu w związku z utrzymywaniem wód i remontem urządzeń wodnych nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego ani zgłoszenia (art. 395 pkt 3, Dz.U. 2026 poz. 1335).

Inaczej jest, gdy przy okazji zmienia się sam staw: zostaje pogłębiony, powiększony albo dostaje nowy dopływ czy odpływ. Wtedy formalności ustala się przed pracami w starostwie lub w Wodach Polskich. Więcej o przepisach dotyczących stawów piszemy we wpisie czy na staw potrzebne jest pozwolenie.

Niezależnie od formalności przed pracami w trzcinowisku warto sprawdzić, czy nie gnieżdżą się w nim ptaki, i zaplanować prace poza okresem lęgów.

Jak porządkujemy zarośnięte stawy

Pracujemy koparkami z długim ramieniem o zasięgu 15-22 m: wybieramy kłącza razem z mułem, pogłębiamy płycizny i porządkujemy brzeg. Sprzęt jest przygotowany do wielodniowej pracy na grząskim, torfowym gruncie, typowym dla starych trzcinowisk. Zakres prac opisujemy na stronie odmulanie stawów.

Staw zarasta? Przyjedziemy na oględziny

Ocenimy, ile mułu i kłączy trzeba wybrać i czy potrzebne jest pogłębienie płycizn. Szczegółową kalkulację przygotowujemy najpóźniej 2 dni po spotkaniu.

Zadzwoń: 600 659 314 wykopstaw@wp.pl

Pytania o zarastanie stawu

Czy wystarczy skosić trzcinę, żeby staw przestał zarastać?

Nie, koszenie nad wodą tylko przycina trzcinę, a kłącza w mule wypuszczają nowe pędy. Lepiej działa koszenie pod lustrem wody, powtarzane przez kilka sezonów. Trwały efekt daje dopiero wybranie kłączy razem z mułem i pogłębienie płycizn.

Skąd bierze się rzęsa w stawie?

Rzęsa pojawia się w spokojnej, ciepłej wodzie bogatej w składniki odżywcze. Do stawu trafia często na piórach i łapach ptaków wodnych, a potem rozrasta się bardzo szybko. Jej masowe pojawienie się zwykle oznacza, że do stawu spływają nawozy albo w mule jest dużo materii organicznej.

Kiedy najlepiej usuwać trzcinę ze stawu?

Trzcinę najlepiej kosić w drugiej połowie lata, poza okresem lęgów ptaków, a kłącza wybierać koparką razem z odmulaniem w suchszym okresie, zwykle późnym latem lub jesienią. Wiosną brzegi bywają rozmiękłe, co utrudnia pracę sprzętu. Przed pracami warto obejrzeć trzcinowisko pod kątem gniazd.

Czy rośliny w stawie są potrzebne?

Tak, ale w umiarkowanej ilości. Pas roślin przy brzegu zatrzymuje zawiesinę, chroni skarpę i daje schronienie zwierzętom, a rośliny podwodne dotleniają wodę w ciągu dnia. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy rośliny zajmują większość lustra wody, a płycizny zamieniają się w łąkę.

Dlaczego po odmulaniu staw znów zarasta?

Bo w stawie zostały kłącza albo do wody nadal spływają nawozy. Jeśli odmulanie objęło tylko środek, a płycizny przy brzegu zostały, rośliny szybko zajmą je ponownie. Pomaga pogłębienie płycizn, wybranie kłączy i ograniczenie dopływu składników odżywczych z otoczenia.

Co zrobić z wyciętą trzciną i rzęsą?

Wyciętą trzcinę, kłącza i zebraną rzęsę wywozi się albo odkłada z dala od brzegu. Pozostawione w wodzie lub na skarpie gniją, a składniki odżywcze wracają do stawu z deszczem. Rzęsa i drobne rośliny dobrze nadają się do kompostu.